Centraal Museum & Awareways: Samenwerking op cultuurversterking

Wat begon als een gedeelde urgentie voor cyberweerbaarheid, groeide uit tot een partnerschap waarin kennis, cultuur en Utrechtse verbondenheid samenkomen. We vertellen er graag meer over, vanuit een gesprek tussen July Ligtenberg (Hoofd Bedrijfsvoering) en Paul Schuiling (Hoofd Development & Filantropie) van het Centraal Museum, en Leon Baauw (Business Development) van Awareways.

Het Centraal Museum bestaat al sinds 1838 en is daarmee het oudste stadsmuseum van Nederland. De locatie aan de Agnietenstraat alleen al biedt een imposante kijk op Utrecht, met onder meer de grootste Rietveld-collectie ter wereld, het archief van Dick Bruna, de mode van Iris van Herpen, schilderijen van de Utrechtse caravaggisten en het duizend jaar oude Utrechtse Schip. Daarnaast zijn ook het Rietveld Schröderhuis (UNESCO Werelderfgoed) en het nijntje museum in beheer van de organisatie. De gezamenlijke locaties tonen een mooie mix van kunst, stadsgeschiedenis, mode en toegepaste kunst en zijn daarmee een van de zwaartepunten in de cultuurbeleving van de stad. 

 

Cultuur is een mooie brug naar de samenwerking, aangezien Awareways zich met haar creatieve en aantoonbaar effectieve gedragsveranderingsprogramma's sterk maakt voor veiligheidscultuur, binnen organisaties maar ook breder. En dan is er nog de logische overlap tussen fysieke beveiliging van de schatten in het museum en de digitale beveiliging van diezelfde pronkstukken (de beveiliging van het netwerk van het Louvre bleek bij de recente kraak met het wachtwoord ‘Louvre’ te omzeilen!), én van alle data eromheen. “Een deel van onze collectie leeft digitaal”, zegt July. “Dat mag je simpelweg niet kwijtraken.”

“Onze aanpak draait ook niet om kennis alleen, maar om de menselijke factor, om gedrags- en cultuurverandering”, reageert Leon. “Dat bereik je niet met goede leerprogramma’s alleen, maar met persoonlijke begeleiding en een afgestemde aanpak die past bij het type organisatie – vol herkenbare en actuele voorbeelden die resoneren bij de medewerkers.”

 

“We voelen bovendien veel verbondenheid met de culturele sector. Veel collega’s komen uit de creatieve hoek, wat een katalysator is van de innovatieve kracht van ons Awareways Studio-team. Het is een sector die we goed kennen én waar we aan willen bijdragen. Dan is samenwerken met een instituut als het Centraal Museum natuurlijk prachtig, zo werd dat nieuws hier ook ontvangen. Het is een traject voor en dóór Utrecht, en als Nederlandse partij kennen we de nationale markt en cultuur ook heel goed. We zien dat organisaties steeds vaker lokaal willen inkopen. Geen Amerikaans platform dat nauwelijks service biedt, maar samenwerken met een Nederlandse partij waar je zo even langs kan gaan.”

“Onze aanpak op maat is ook daarin een factor, we zetten een sterke cultuur neer rondom digitale veiligheid. Een Utrechts instituut veilig houden is iets wat volledig in ons straatje ligt, en past binnen onze missie om een veilige digitale toekomst te bouwen. We willen daarbij heel graag wat terugdoen voor Utrecht, en werken bijvoorbeeld ook met De Bibliotheek Utrecht om ‘de Utrechter’ weerbaarder te maken.”

 

 

 

Het Centraal Museum vervult een centrale rol in de culturele identiteit van Utrecht. Het beheert waardevolle collecties, trekt een breed publiek en is daarmee een zichtbaar en invloedrijk instituut. Dat betekent ook: grote verantwoordelijkheid, zowel voor de fysieke veiligheid van de collectie als voor de informatieveiligheid achter de schermen.

“Een museum bewaakt zijn kroonjuwelen uiteraard fysiek”, zegt July. “Beveiliging, monitoring, klimaatopslag, depotbeheer. Maar er komt veel meer bij kijken. Ons digitale archief is enorm en bevat niet alleen beelden maar ook beschrijvingen, restauratierapporten, bruikleeninformatie, herkomstonderzoeken… alles wat je bij de fysieke collectie kunt vertellen. In veel gevallen zit daar enorme kunsthistorische waarde in.”

“Neem die herkomstonderzoeken”, vult Paul aan. “Daarmee achterhalen we waar een kunstwerk door de tijd heen is geweest. Zo voorkomen we dat we werken in de collectie hebben die bijvoorbeeld in de Tweede Wereldoorlog geroofd zijn, want die behoren aan hun rechtmatige eigenaren toe. Dat soort informatie moet veilig en betrouwbaar opgeslagen zijn. Soms wordt de hele collectie doorgespit om herkomst te achterhalen. Dat moet je dus digitaal goed georganiseerd hebben.”

“Als onderdeel van de samenwerking zijn we op 1 december met de Awareways Cultuurscan gestart, die enkele weken zal doorlopen”, gaat July verder. Vanuit de Cultuurscan ontdek je hoe medewerkers informatiebeveiliging, privacy en compliance ervaren. Zo krijg je heldere inzichten om je securitycultuur meetbaar te gaan versterken. “Dat zal de basis voor het programma gaan vormen. We hebben vooral behoefte aan digitale basisvaardigheden: beter omgaan met informatie, slimmer opslaan, veilig delen. Maar eerst willen we goed kijken wat er uit de scan komt en van daaruit opbouwen, daar starten we in januari mee.”

Cultuur is een verzameling van menselijke gedragingen – maar dan wel verrijkt, verstevigd en doorgegeven door gedeelde betekenis. Waar veel organisaties veiligheid nog vooral technisch benaderen, richt Awareways zich juist op de menselijke factor: gedrag, bewustwording en veiligheidscultuur. Musea op hun beurt vormen een omgeving waar zowel medewerkers, vrijwilligers, externen als bezoekers samenkomen. Een complexe context waarin menselijk gedrag cruciaal is voor veiligheid. 

Een museum is een schoolvoorbeeld van een plek waar gedragsverandering rond informatiebeveiliging veel impact heeft. In organisaties werkt het net zo: cultuur ontstaat uit de optelsom van keuzes, reacties en gewoontes van de medewerkers, inclusief hun omgang met risico’s en veiligheid. Ook daarom is het volkomen logisch dat het Centraal Museum, waar bijzondere manifestaties van menselijk gedrag worden beheerd, en Awareways, dat zich richt op het bewust en veilig vormen van gedrag (en juist bepaalde uitspattingen probeert af te leren), elkaar hebben gevonden. “Anders kijken naar een onderwerp, vanuit verschillende perspectieven, is bij uitstek iets wat je in een museum kan doen”, zegt Leon, doelend op de logische parallel tussen kunst en de creatieve insteek in de aanpak van Awareways. “Het is een vruchtbare bodem voor een langdurig partnerschap. We kijken dan ook breder dan het Centraal Museum alleen, en werken samen aan een leerprogramma voor de sector om de weerbaarheid van de gehele museumwereld te versterken.” 

“In onze ogen zijn de partnerschappen veranderd”, zegt Paul daarover. “Althans, als het om een zak geld en het plaatsen van een bedrijfslogo gaat. We zijn ervan overtuigd dat we veel kunnen leren van het bedrijfsleven, maar ook veel terug kunnen geven vanuit onze eigen expertise. Daarom ontwikkelen we met veel plezier duurzame partnerships, waarin we op zoek zijn naar wederkerigheid. Utrechtse bedrijven spelen daarin vaak een rol: Jacobs-Douwe Egberts, de Jaarbeurs, Pastoe… iedereen heeft een eigen link met het museum.” 

“Tot slot is Samen bouwen aan een leefbare cultuur de missie van het Centraal Museum. Dat gaat verder dan kunst alleen: het gaat over hoe we samen leven, samen werken en onze samenleving vormgeven. Digitale veiligheid hoort daar ook bij.”

Het feit dat de missie van Awareways Samen bouwen we een weerbare security & privacy cultuur, is uiteindelijk de kers op de taart, alsof de marketingteams van beide organisaties vooráfgaand aan de samenwerking de synergie al hebben beklonken.

Als onderdeel van de nieuwe samenwerking brachten we onder de vlag van Awareways Connect diverse security-, privacy- en AI-professionals samen in het Centraal Museum. Een van de presentaties werd verzorgd door Marije Verduijn (Hoofd Collectiebeheer), die inzicht gaf in de uitdagingen om kunst – én de waardevolle informatie erachter – te beschermen, met een duidelijke parallel met cybersecurity. De Roemeense kunstroof en recenter het incident bij het Louvre maken dat verhaal des te actueler.

Het leverde een inspirerende middag waarin de bescherming van kunst als metafoor diende voor de bescherming van waardevolle digitale informatie. Tijdens het programma werd opnieuw duidelijk dat de kern van een weerbare organisatiecultuur niet in techniek ligt, maar in mensen en gedrag. In onderstaande video presenteren we een korte terugblik.